Gouvènman Seyan an chavire fas anba : gwo polemik deklanntche anndan leta a!

Apre anpil jwèt kachkach, ant Sena a ak chanm Depite a nan sa ki konsène entèpelasyon Premye Minis Jan Anri Seyan (Jean-Henry Céant) an, chèf primati a ansanm ak tout kabinè ministeryèl li a rive pran yon so kabrit nan chanm Depite a, jou lendi 18 mas 2019 la. Polemik, zen, pale anpil, soti pou eklate leta a. Moun tèt byen fèt soti pou pèdi tèt yo.

Sa fè lontan depi bri ap kouri nan peyi a fè konnen gen sitiyasyon bouch pa gou nan mitan de (2) tèt pouvwa eg­zekitif la. Pwoblèm nan t ap vin parèt aklè nan peryòd peyi lòk ki te kò­manse 7 fevriye 2019 la epi ki te dire anviwon 10 jou. Pandan sakad lari a te rèd pou Prezidan Repiblik la, moun ki nan kan li te akize Premye Minis la kòm moun ki ta patisipe nan finanse lari a. Kèk nan pwòch prezidan an pa t mete dlo nan bouch yo pou mande Premye Minis la demisyone pou bay Prezidan an plis zèl kat pou l file bay opozisyon an nan negosyasyon. Sa Premye Minis Jan Anri Seyan ak ekip pa li pa t aksepte fè. Yonn nan manm ekip li te menm di nan radyo, moun k ap manifeste yo se pa Seyan yo mande ki pou ale, men se Prezidan an yo mande ki pou demisyone.

Kouch pomad ki pete absè a

Pandan nou sou wout pou n soti anba peryòd peyi lòk la, nan dat 17 fevriye 2019, lapolis kafeterya (komisarya Pòtoprens) arete 8 moun, pami yo 7 etranje nan yon machin san plak ki te gen ladan plizyè gwo zam lagè. Anpil pawòl di sou nèg sa yo. Gen moun nan opozisyon an ki fè konnen se pouvwa egzekitif la ki angaje nèg sa yo pou touye plizyè gwo figi nan opozisyon an, men tou pou vide kèk jounalis atè.

Gen lòt moun ankò, tankou Moyiz Jan Chal (Moïse Jean Charles) ki deklare se Prezidan peyi a Jovnèl Moyiz ki te voye nèg yo al kase bank santral pou pran tout kòb pèp la pote ba li. Daprè Premye Minis Seyan ak moun ki nan lantouraj li, nèg yo te vin pou asasi-nen li. Yo t ap chèche moute sou tèt bank santral pou yo te ka byen gen kontwòl biwo chèf primati a. Pou moun ki nan ekip Prezidan Repiblik la, tankou konseye li Renòl Jòj (Ray-nold Georges), nèg yo te vini pou kase bank santral.

Enfòmasyon ki fè kwè ta gen gwo otorite ki t ap fè jan yo konnen pou mande lage mesye yo pa t pran tan pou tonbe. Pi devan, yo t ap al idan­tifye ki moun ki mèt machin nèg yo t ap sikile a. Se gwo sezisman nan tout peyi a lè nouvèl la tonbe, 7 etranje yo pati kite peyi a tankou se te touris ki te vin fè yon ti vizit an Ayiti.

Etranje yo lage nan sikonstans ki pa klè petèt paske se an Ayiti yo ye oswa yo te an misyon pou nèg a babin. Se tout yon mistè ki antoure liberasyon mesye sa yo. Grenn ayisyen ki te akonpanye mesye yo li menm tou te jwenn liberasyon l apre kèk jou. Kòm tou manti pa fon, apre nèg nou ta ka konsidere kòm bandi entènasyonal yo fin rive kay Tonton Sam, gen yon ti kal verite ki soti. Yonn ladan yo deklare li te vin fè yon travay sekirite pou kèk moun ki gen koneksyon dirèk ak Prezidan peyi a. Tout 8 moun yo libere malgre yo te pran yo piblikman ak zam ilegal nan machin san plak.

Nan lide pou fè limyè sou kesyon sa a, te gen yon envitasyon nan Sena a pou Premye Minis la, Minis Jistis la ak Minis Enteryè a. Envitasyon an vin transfòme an konvokasyon, answit an entèpelasyon sou demand 9 Se-natè. Seyans entèpelasyon an te pre­vwa pou mèkredi 20 mas 2019.

Jwèt koken, jwèt malen ant Sena a ak chanm Depite a

Apre peryòd peyi lòk la, anpil koze t ap pale. Pawòl yo te vle fè konprann jou Premye Minis la konte paske depi li gen 6 mwa, majorite ki konn sipòte Prezidan Repiblik la nan chanm De­pite a ap voye l ale. Moun ki nan kan Prezidan an kwè entèpelasyon ki fèt nan Sena a sispèk. Yo menm panse se Premye Minis Seyan menm ki entèpele tèt li yon fason pou l ka jwenn yon vòt konfyans k ap pèmèt li rete nan pòs li pou pi piti 6 mwa ankò.

Chanm depite a, bò kote pa l kouri konvoke Premye Minis Seyan pou jou lendi 18 mas. Enfòmasyon yo te fè kwè Premye Minis la nan peyi Mawòk, se apre 20 mas l ap ka parèt devan chanm Depite a. San pèsonn pa twò konnen ki lè dat seyans kon­vokasyon nan Sena a te chanje, li vin avanse rapid rapid pou lendi 18. Sa ki pi etone moun nan, Premye Minis la vin gen tout libète l pou l chwazi lè li vle prezante a soti depi lendi 18 mas jiska jedi 21. Se la a jwèt kachkach la kòmanse.

Depite yo vin wè Sena a pa kite okenn espas pou yo met men sou premye minis la ditou. Pa bliye seyans entè­pelasyon dwe fini pa yon vòt. Sa vin fè nenpòt nan 2 tèt palman an ki re­sevwa Notè a avan, desizyon li pran an p ap revokab avan 6 mwa.

Lendi 18 mas 2019: jou paryaj ant Sena a ak chanm depite a

Jou sa a, seyans fikse ni nan Sena a ni nan chanm Depite a. Se yon kesyon de kiyès ki rive fè vòt avan. Sena a pa rive jwenn kowòm pou l fè seyans pa l la, poutan chanm Depite a reyini 105 Depite san pwoblèm. Premye Minis Seyan ki te prezan depi byen bonè te chita nan sal seyans Sena a ap tann kowòm pou seyans la kòmanse. Pandan tan sa a, seyans demare nan chanm Depite a. Pa gen dout nan sa, Premye Minis la konnen seyans entè­palasyon an kòmanse dèyè do l nan chanm Depite a pandan li pa lwen, li nan Sena a kote pa gen anyen k ap pase paske 14 Senatè ki prezan yo pa ka fè seyans. Notè Seyan tèlman rekonèt bagay la ka mare pou li nan chanm ki pi ba a, li fè yon jij de pè vin konstate li prezan nan Sena a.

Tout bagay sa yo pa brannen De­pite yo paske yo kontinye seyans la jiskaske yo rive nan vòt. Ak 93 vwa pou, 6 kont, 4 abstansyon, Depite yo jete Premye Minis la ansanm ak tout gouvènman li a. Sanzatann, Prezidan chanm Depite a, Gari Bodo (Garry Bodeau) enfòme Prezidan Repiblik la gouvènman an tonbe fas anba nan chanm l ap prezide a.

Nan lòt sans la, laprezidans di li pran nòt. Konsekans vòt sa a trennen dèyè l : Gouvènman Seyan an ap rete yon ti tan toujou annatandan yon lòt vin ranplase l. Pandan tan sa a li pa ka pran okenn desizyon enpòtan k ap angaje Nasyon an.

Pouvwa ak enterè pèsonèl soti pou fè anpil moun pèdi bon sans yo

So kabrit gouvènman Premye Minis Seyan t ap mennen an pran nan chanm Depite a kreye anpil po­lemik. Pozisyon de grenn goch k ap pran pasi pala anvi fè moun kwè nèg moun rekonèt kòm moun ki konn li nan ti lèt fen nan peyi sa a sanble pèdi tèt yo. Pou Prezidan Sena a, Senatè Latibonit Kal Mira Kantav (Carl Murat Cantave) ak Senatè entè­pelatè yo, Mesye Seyan toujou Pre­mye Minis, y ap tann li vin reponn entèpelasyon an jou mèkredi 20 mas 2019 la. Toujou selon menm onorab sa yo, seyans la ap gen pou kontinye malgre li pa t janm kòmanse paske pa t rive gen kowòm nan Sena a di­tou, jou lendi ki te 18 mas la. Tout sa vle di Sena a pa rekonèt vòt ki fèt nan chanm Depite a. Saj yo nan Sena a di­vize sou bagay sa a.

Se konsa Prezidan Kantav resevwa 2 lèt : yonn nan men yon gwoup 13 Senatè, lòt la nan men yon gwoup 5. 2 gwoup sa yo pa kanpe sou bit resevwa Mesye Seyan kòm Premye Minis. Si yonn mande Prezidan Sena a mete l disponib pou l tann kout fil Prezidan Repiblik la pou pwosesis chwa yon nouvo Premye Minis ka kò­manse, lòt la mande l fè yon konfe-rans Prezidan pou rezoud pwoblèm divizyon k ap brase bil Sena a. Pou Premye Minis Seyan, li se yon Pre­mye Minis an fonksyon, li pa nan kesyon demisyone. Anpil jiris, lidè politik, konstitisyonalis bay opinyon yo sou kesyon sa a.

Tout siy yo moutre leta a eklate jodiya.

Tèlman li pa aksepte vòt ki dechouke l nan tèt Primati a, notè Seyan pran chimen lajistis. Li sezi de (2) enstans an menm tan. Li ekri Dwayen tribinal premyè enstans Pòtoprens la nan kalite li kòm jij refere. Li di yo pran l nan yon kout pa konprann. Li eseye moutre gen yon konfli nan mitan de (2) branch palman an epi, li menm, li viktim de konfli sa a, paske yo pa ofri l posiblite pou l defann tèt li. Li mande jij refere a pou l entèvni touswit pou l fè sispann desizyon chanm Depite a epi voye l nan lakou Kasasyon. Dezyèm demach notè Seyan, li ekri lakou siperyè kont ak kontansye ad­ministratif sou enjistis li kwè yo fè l la. 2 aksyon sa yo bay Sena a yon bon pretèks pou l di li pa ka resevwa Pre­mye Minis la avan lajistis pwononse sou dosye a.

Orevwa Seyan : bonjou Lapen

Pou koupe bagay yo kout mete nan makout, jou jedi 21 mas 2019 la, gen yon nimewo ki soti nan jounal ofisyèl peyi a ki anonse Prezidan peyi a chwazi Mesye Jan Michèl La­pen (Jean Michel Lapin) kòm Pre­mye Minis pou yon ti bout tan. Anpil moun wè aksyon sa a kòm yon fason pou pouse do premye minis Seyan, ki sanble pa deside remèt kle primati a. Estrateji a sanble mache paske kèk èdtan apre, Jan Anri Seyan remèt demisyon l pandan li presize se paske li wè nan jounal Le Monitè (Le Moni-teur), Prezidan an chwazi yon lòt pre­mye minis.

Fim ki dewoule la a gentan fè anpil moun pèdi estim pèp la te genyen pou yo. Li fè kèk lòt vin lejè tankou pay. Li fè moun dekouvri tou anpil moun ki kite diyite yo trennen atè pou yo sove pouvwa, defann enterè yo oswa asire djòb yo. Dapre anpil obsèvatè, Notè Jan Anri Seyan soti piti anpil nan dosye sa a.

Senjan Lerisen

Share Button

Ou ka byen renmen sa yo tou

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *